ตอนที่ 3 เสียงพยัญชนะ

ภาษาไทย ม.4อ่านประมาณ 6 นาทีแบบฝึก 8 ข้อ พร้อมเฉลย
วิดีโอบทนี้กำลังจัดทำระหว่างนี้อ่านเนื้อหา ดาวน์โหลดใบงาน และทำแบบฝึกด้านล่างได้เลย

รูปพยัญชนะ 44 รูป กับเสียงพยัญชนะต้น 21 เสียง

พยัญชนะ (consonant) ในภาษาไทยมี 44 รูป แต่เมื่อนำมาออกเสียงเป็นพยัญชนะต้น จะมีเพียง 21 เสียง เพราะหลายรูปออกเสียงเหมือนกัน (รูป ฃ และ ฅ ปัจจุบันไม่ใช้เขียนแล้ว แต่ยังนับรวมอยู่ใน 44 รูป)

พยัญชนะที่มีเสียงเหมือนกันจัดเป็นกลุ่มได้ดังนี้

เสียงรูปพยัญชนะที่ใช้แทนเสียงนั้น
ขข ฃ ค ฅ ฆ
ฉฉ ช ฌ
ซซ ศ ษ ส
ยย ญ
ดด ฎ
ตต ฏ
ทถ ฐ ฑ ฒ ท ธ
นน ณ
พผ พ ภ
ฟฝ ฟ
ลล ฬ
หห ฮ

ส่วนพยัญชนะที่มีเสียงของตัวเองรูปเดียว มี 9 รูป คือ ก ง จ บ ป ม ร ว อ (ไม่มีรูปอื่นออกเสียงซ้ำ)

ลองสังเกตคู่ที่มักสับสน ผ กับ ฝ ออกเสียงต่างกัน (ผ เป็นเสียงพ ส่วน ฝ เป็นเสียงฟ) · ซ กับ ศ ออกเสียงเหมือนกัน · ญ ต้นคำออกเสียงเหมือน ย เช่น ญาติ · ณ ออกเสียงเหมือน น เช่น เณร

พยัญชนะประสม: อักษรควบและอักษรนำ

พยัญชนะประสม คือ พยัญชนะ 2 ตัวที่อยู่ติดกันแล้วอ่านออกเสียงควบหรือเรียงกันในพยางค์ มี 2 กลุ่มใหญ่ที่ต้องรู้

1) อักษรควบ

อักษรควบแท้ คือ พยัญชนะ 2 ตัวที่ออกเสียงควบกันครบทั้งสองเสียง ตัวหลังเป็น ร ล หรือ ว มีดังนี้

อักษรควบตัวอย่างอักษรควบตัวอย่าง
กรกราบควควาย
กลกลองตรตรง
กวกวางปรปราบ
ขรขรึมปลปลา
ขลขลุ่ยพรพริก
ขวขวานพลพลิก
ครครูฟรฟรี
คลคลอง

อักษรควบไม่แท้ คือ ตัวอักษรที่เขียนเป็น ร ตามหลัง แต่ ไม่ออกเสียง ร มักพบ จร สร ศร ซร และ ทร (ส่วนใหญ่) เช่น จริง อ่านว่า จิง · สร้าง อ่านว่า ส้าง · ศรี อ่านว่า สี · ทราย อ่านว่า ซาย

ตัวอย่าง บอกว่าคำต่อไปนี้เป็นอักษรควบแท้หรือไม่แท้: กลาง จริง ทราย ตรง
วิธีทำ ดูว่ามีคู่พยัญชนะต้นอยู่ในรายการควบแท้หรือไม่ แล้วลองอ่านออกเสียงตัวหลัง
กลาง → กล อยู่ในรายการ อ่านควบ ก-ล จริง ๆ จึงเป็นควบแท้
จริง → จร ไม่อยู่ในรายการ และอ่านว่า จิง ไม่มีเสียง ร จึงเป็นควบไม่แท้
ทราย → ทร อ่านว่า ซาย จึงเป็นควบไม่แท้
ตรง → ตร อยู่ในรายการ อ่านควบ ต-ร จึงเป็นควบแท้

2) อักษรนำ

อักษรนำ คือ พยัญชนะ 2 ตัวที่ตัวหน้าเป็น อักษรสูงหรืออักษรกลาง และตัวหลังเป็น อักษรต่ำเดี่ยว (ง ญ ณ น ม ย ร ล ว ฬ) ตัวหน้ามีอิทธิพลทำให้ตัวหลังผันเสียงตามหมู่ของตัวหน้า มี 2 แบบ

  • ออกเสียงตัวเดียว (พยางค์เดียว) เมื่อตัวหน้าเป็น ห หรือ อ ไม่ออกเสียงตัวหน้า เช่น หมู หนู หวาน หลาย (ห นำ) และ อย่า อยู่ อยาก อย่าง (อ นำ ย มีเพียง 4 คำนี้)
  • ออกเสียงสองพยางค์ ตัวหน้าออกเสียงสระ อะ แบบเบา ๆ แล้วต่อด้วยตัวหลัง เช่น ขนม (ขะ-หนม) สนุก (สะ-หนุก) ฉลาด (ฉะ-หลาด) ตลาด (ตะ-หลาด) จมูก (จะ-หมูก)
ตัวอย่าง บอกว่าคำต่อไปนี้เป็นอักษรนำหรือไม่ และอ่านอย่างไร: ขนม หนู อย่า ขลุ่ย
วิธีทำ ตรวจว่าตัวหน้าเป็นอักษรสูง/กลาง และตัวหลังเป็นอักษรต่ำเดี่ยวหรือไม่
ขนม → ข (สูง) + น (ต่ำเดี่ยว) เป็นอักษรนำ อ่านสองพยางค์ ขะ-หนม
หนู → ห + น เป็นอักษรนำ ไม่ออกเสียง ห อ่านพยางค์เดียวว่า หนู
อย่า → อ + ย เป็นอักษรนำ ไม่ออกเสียง อ อ่านว่า ย่า
ขลุ่ย → ข + ล แต่ขล เป็นอักษรควบแท้ (อยู่ในรายการควบแท้) อ่านควบกัน ขลุ่ย จึงไม่ใช่อักษรนำ

เสียงพยัญชนะท้ายและมาตราตัวสะกด

พยัญชนะที่อยู่ท้ายพยางค์เรียกว่า ตัวสะกด รูปพยัญชนะหลายรูปที่เป็นตัวสะกดออกเสียงรวมกันเหลือเพียง 8 เสียง ซึ่งแบ่งเป็น 8 มาตราตัวสะกด ส่วนคำที่ไม่มีตัวสะกด (แม่ ก กา) เช่น มา ตา จะแยกพูดต่างหาก

มาตราออกเสียงท้ายตัวสะกดที่ใช้ตัวอย่าง
แม่กกกก ข ค ฆนก มุข นาค เมฆ
แม่กดดด ต จ ช ซ ฎ ฏ ฐ ฑ ฒ ถ ท ธ ศ ษ สขัด กิจ ราช รส รถ บาท รัฐ
แม่กบบบ ป พ ฟ ภรับ บาป ลาภ กราฟ
แม่กงงงลิง ธง
แม่กนนน ญ ณ ร ล ฬบ้าน เจริญ คุณ การ ผล กาฬ
แม่กมมมลม นม
แม่เกยยยนาย ขาย
แม่เกอวววแมว ข้าว

วิธีจำ: ให้ฟังเสียงท้ายของคำ แล้วถามว่า "เสียงท้ายเหมือนคำไหน" เช่น รัฐ ฟังเป็น "รัด" จึงเป็นแม่กด ไม่ใช่แม่ที่มีรูป ฐ ตรง ๆ

ตัวอย่าง หาเสียงพยัญชนะท้ายและมาตราของคำ: เจริญ ลาภ รัฐ เมฆ
วิธีทำ หาตัวสะกด ออกเสียงท้าย แล้วดูว่าอยู่ในแม่ใด
เจริญ → ตัวสะกดคือ ญ ออกเสียงท้ายเป็น น จึงเป็นแม่กน
ลาภ → ตัวสะกดคือ ภ ออกเสียงท้ายเป็น บ จึงเป็นแม่กบ
รัฐ → ตัวสะกดคือ ฐ ออกเสียงท้ายเป็น ด จึงเป็นแม่กด
เมฆ → ตัวสะกดคือ ฆ ออกเสียงท้ายเป็น ก จึงเป็นแม่กก
ระวัง
1) อักษรควบไม่แท้ไม่ใช่อักษรนำ และอักษรนำไม่ใช่อักษรควบ ให้ดูว่าคู่พยัญชนะอยู่ในรายการควบแท้หรือไม่ ถ้าไม่ใช่ ให้ตรวจต่อว่าเป็นสูง/กลาง นำต่ำเดี่ยวหรือไม่ เช่น ขล เป็นควบแท้ แต่ ขน เป็นอักษรนำ
2) บางคำมีตัวอักษรท้ายคำที่ไม่ออกเสียง (เครื่องหมายทัณฑฆาต) ต้องตัดออกก่อนหาตัวสะกด เช่น จันทร์ อ่านว่า จัน เป็นแม่กน · ทรัพย์ อ่านว่า ซับ เป็นแม่กบ · สัตว์ อ่านว่า สัด เป็นแม่กด · พิมพ์ อ่านว่า พิม เป็นแม่กม

สรุปสั้น ๆ

  • พยัญชนะไทยมี 44 รูป แต่ออกเสียงพยัญชนะต้นได้ 21 เสียง เพราะหลายรูปออกเสียงเหมือนกัน เช่น ผ พ ภ เป็นเสียงเดียวกัน แต่ ผ กับ ฝ ต่างกัน
  • อักษรควบแท้ออกเสียงควบกันทั้งสองตัว เช่น กลอง ครู ปลา ส่วนควบไม่แท้ไม่ออกเสียง ร เช่น จริง สร้าง ศรี ทราย
  • อักษรนำคือ อักษรสูงหรือกลางนำอักษรต่ำเดี่ยว ถ้า ห หรือ อ นำจะไม่ออกเสียงตัวหน้า (หมู อย่า) ถ้าเป็นตัวอื่นมักออกสองพยางค์ (ขนม สนุก ฉลาด)
  • เสียงพยัญชนะท้ายมี 8 เสียง ตรงกับ 8 มาตราตัวสะกด คือ กก กด กบ กง กน กม เกย เกอว
  • การหามาตราให้ฟังเสียงท้ายของคำ ไม่ใช่ดูรูปตัวสะกดอย่างเดียว เช่น ลาภ เป็นแม่กบ รัฐ เป็นแม่กด เจริญ เป็นแม่กน
  • ตัวที่มีทัณฑฆาตไม่ออกเสียง ต้องตัดออกก่อนหาตัวสะกด เช่น จันทร์ เป็นแม่กน ทรัพย์ เป็นแม่กบ
PDF
ดาวน์โหลดใบงาน ธรรมชาติของภาษาและเสียงในภาษาไทยสรุปเนื้อหา แบบฝึกหัด และเฉลยท้ายเล่ม พิมพ์แจกในห้องเรียนได้

แบบฝึกหัด กดเลือกคำตอบ แล้วดูเฉลยได้ทันที

1.พยัญชนะไทยมีกี่รูป และออกเสียงเป็นพยัญชนะต้นได้กี่เสียง
พยัญชนะไทยมี 44 รูป แต่หลายรูปออกเสียงซ้ำกัน เช่น ข ค ฆ จึงเหลือเสียงพยัญชนะต้นเพียง 21 เสียง ส่วนจำนวน 32 เป็นจำนวนเสียงสระ ไม่ใช่พยัญชนะ
2.พยัญชนะคู่ใดต่อไปนี้ออกเสียงต่างกัน
ผ เป็นเสียงพ ส่วน ฝ เป็นเสียงฟ จึงออกเสียงต่างกัน คู่ที่เหลือออกเสียงเหมือนกัน คือ ท-ธ เป็นเสียงท, ข-ฆ เป็นเสียงข, ล-ฬ เป็นเสียงล
3.ข้อใดเป็นอักษรควบแท้
กลอง มี กล ซึ่งออกเสียงควบกัน ก-ล จึงเป็นควบแท้ ส่วน จริง ทราย สร้าง ไม่ออกเสียง ร (อ่านว่า จิง ซาย ส้าง) จึงเป็นอักษรควบไม่แท้
4.คำใดเป็นอักษรนำที่ออกเสียงเป็นสองพยางค์
ขนม มี ข (อักษรสูง) นำ น (ต่ำเดี่ยว) และออกเสียงเป็น ขะ-หนม ส่วน หมา เป็นอักษรนำเหมือนกัน แต่ ห ไม่ออกเสียง จึงเป็นพยางค์เดียว ปลาและกราบเป็นอักษรควบแท้
5.ข้อใดเป็นคำที่สะกดอยู่ในมาตราแม่กดทั้งหมด
รส ราช รถ มีตัวสะกด ส ช ถ ออกเสียงท้ายเป็น ด ทั้งหมด จึงเป็นแม่กด ส่วนลาภเป็นแม่กบ เมฆเป็นแม่กก และสารเป็นแม่กน จึงไม่ถูก
6.คำว่า ทรัพย์ ออกเสียงว่า ซับ ตัวสะกดอยู่ในมาตราใด
ทรัพย์ มี พ เป็นตัวสะกด ออกเสียงท้ายเป็น บ ส่วน ย์ มีทัณฑฆาตจึงไม่ออกเสียง คนจึงมักเข้าใจผิดว่าเป็นแม่เกย ทั้งที่ต้องตัด ย์ ออกก่อน
7.ข้อใดมีอักษรควบไม่แท้ทั้งหมด
จริง ทราย สร้าง ไม่ออกเสียง ร จึงเป็นควบไม่แท้ทั้งหมด กลุ่มที่มี กราบ ปลา ครู และพริก ขลุ่ย ตรง เป็นอักษรควบแท้ ส่วน ขนม สนาม ตลาด เป็นอักษรนำ
8.ข้อใดเรียงคำเป็น อักษรควบแท้ อักษรควบไม่แท้ และอักษรนำ ตามลำดับ
ปลา มี ปล ออกเสียงควบกันจึงเป็นควบแท้ ศรี อ่านว่า สี ไม่ออกเสียง ร จึงเป็นควบไม่แท้ และ สนุก อ่านว่า สะ-หนุก เป็นอักษรนำ (ส สูง นำ น ต่ำเดี่ยว) ข้ออื่นสลับลำดับประเภทผิด