ตอนที่ 3 ความสามารถทางตัวเลข

เตรียมสอบเข้ามหาวิทยาลัย ม.6อ่านประมาณ 6 นาทีแบบฝึก 10 ข้อ พร้อมเฉลย
วิดีโอบทนี้กำลังจัดทำระหว่างนี้อ่านเนื้อหา ดาวน์โหลดใบงาน และทำแบบฝึกด้านล่างได้เลย
หมายเหตุ โจทย์ในตอนนี้เป็นแนวข้อสอบที่แต่งขึ้นเพื่อฝึก ไม่ใช่ข้อสอบของจริง แบบฝึกในเว็บมี 4 ตัวเลือก ส่วนข้อสอบ TGAT2 ตามโครงสร้าง TCAS70 มี 5 ตัวเลือก

1) อนุกรม: หากฎให้เจอเร็ว

โจทย์อนุกรมให้ลำดับของจำนวนมาแล้วถามจำนวนถัดไปหรือจำนวนที่หายไป วิธีที่เร็วที่สุดคือ ไล่ตรวจตามลำดับจากกฎง่ายไปกฎยาก แทนการเดาสุ่ม

  1. ดูผลต่างของพจน์ที่ติดกัน ถ้าผลต่างคงที่ แปลว่าบวกหรือลบด้วยจำนวนเดิม
  2. ถ้าผลต่างไม่คงที่ ให้ดูผลต่างของผลต่าง (ผลต่างชั้นที่สอง)
  3. ถ้าจำนวนโตหรือลดเร็วมาก ให้ลองหาร ดูว่าคูณหรือหารด้วยจำนวนเดิมหรือไม่
  4. ถ้าค่าขึ้นลงสลับกัน ให้แยกพจน์ตำแหน่งคี่กับตำแหน่งคู่ออกเป็นสองชุด
  5. สุดท้ายลองกฎพิเศษ เช่น กำลังสอง หรือบวกสองพจน์ก่อนหน้า
กฎตัวอย่างพจน์ถัดไป
บวกเท่ากันทุกครั้ง4, 11, 18, 2532 (บวก 7)
ผลต่างเพิ่มขึ้นทีละ 11, 2, 4, 7, 1116 (ผลต่าง 1, 2, 3, 4, 5)
คูณเท่ากันทุกครั้ง3, 6, 12, 2448 (คูณ 2)
คูณ 2 แล้วบวก 12, 5, 11, 2347
สลับสองชุด1, 10, 3, 20, 5, 307 (ชุดคี่ 1, 3, 5 · ชุดคู่ 10, 20, 30)
กำลังสอง1, 4, 9, 1625
บวกสองพจน์ก่อนหน้า1, 1, 2, 3, 5, 813
ตัวอย่าง จงหาพจน์ถัดไปของ 2, 5, 10, 17, 26, ...
ผลต่างคือ 3, 5, 7, 9 ซึ่งเพิ่มขึ้นทีละ 2 ผลต่างถัดไปจึงเป็น 11
พจน์ถัดไป = 26 + 11 = 37
ตรวจอีกทาง ลำดับนี้คือ \(n^2 + 1\) เมื่อ n = 1, 2, 3, ... พจน์ที่ 6 คือ \(6^2 + 1 = 37\) ตรงกัน

2) การเปรียบเทียบเชิงปริมาณ

โจทย์แบบนี้ให้ปริมาณมาหลายค่า แล้วให้ตัดสินว่าค่าใดมากกว่า เท่ากัน หรือข้อมูลไม่เพียงพอที่จะเปรียบเทียบ ในตัวอย่างของหน้าโครงสร้างข้อสอบ เทียบปริมาณ 3 ค่าพร้อมกัน ในเว็บนี้เราฝึกเทียบ 2 ค่า (A กับ B) ซึ่งใช้หลักคิดเดียวกัน

  • ไม่ต้องคำนวณถึงค่าที่แน่นอน ถ้าบอกได้ว่าอะไรมากกว่าก็พอ เช่น เทียบ \(\sqrt{50}\) กับ 7 เพราะ \(7 = \sqrt{49}\) จึงรู้ทันทีว่า \(\sqrt{50}\) มากกว่า
  • ร้อยละสลับกันได้ x% ของ y เท่ากับ y% ของ x เสมอ เช่น 30% ของ 70 = 70% ของ 30 = 21
  • มีตัวแปรต้องลองหลายค่า ลองทั้งจำนวนที่มากกว่า 1 จำนวนระหว่าง 0 กับ 1 และค่าอื่นที่โจทย์อนุญาต ถ้าผลการเทียบเปลี่ยนไปตามค่าที่แทน แปลว่าข้อมูลไม่เพียงพอ
ตัวอย่าง กำหนดให้ x เป็นจำนวนจริงที่มากกว่า 0 เทียบ A = \(x^2\) กับ B = x
ลอง x = 2 ได้ A = 4 และ B = 2 จึงได้ว่า A มากกว่า
ลอง x = 0.5 ได้ A = 0.25 และ B = 0.5 จึงได้ว่า B มากกว่า
ผลการเทียบเปลี่ยนตามค่า x คำตอบจึงเป็น "ข้อมูลไม่เพียงพอที่จะเปรียบเทียบ" คนที่ลองแค่ x = 2 ค่าเดียวจะตอบผิดว่า A มากกว่าเสมอ

3) ความเพียงพอของข้อมูล

โจทย์ให้คำถาม 1 ข้อกับข้อมูล 2 ชุด แล้วถามว่าต้องใช้ข้อมูลชุดใดจึงตอบคำถามได้ ในตัวอย่างของหน้าโครงสร้าง ตัวเลือกมี 5 แบบ ดังนี้

  1. ใช้ข้อมูลชุดที่ 1 ชุดเดียวก็ตอบได้ แต่ชุดที่ 2 ใช้ตอบไม่ได้
  2. ใช้ข้อมูลชุดที่ 2 ชุดเดียวก็ตอบได้ แต่ชุดที่ 1 ใช้ตอบไม่ได้
  3. ต้องใช้ข้อมูลทั้งสองชุดร่วมกันจึงตอบได้
  4. ใช้ข้อมูลชุดใดชุดหนึ่งก็ตอบได้
  5. ใช้ข้อมูลทั้งสองชุดแล้วก็ยังตอบไม่ได้

หัวใจของโจทย์แบบนี้คือ ไม่ต้องหาคำตอบจริงให้เสร็จ แค่รู้ว่า "หาได้หรือไม่" ก็พอ ให้ตรวจตามลำดับ คือ ชุดที่ 1 อย่างเดียว → ชุดที่ 2 อย่างเดียว → ถ้าแยกกันไม่พอทั้งคู่ จึงลองรวมกัน

ตัวอย่าง สี่เหลี่ยมผืนผ้ารูปหนึ่งมีพื้นที่เท่าใด ข้อมูลชุดที่ 1 ความยาวรอบรูป 30 เซนติเมตร ข้อมูลชุดที่ 2 ด้านยาวเป็น 2 เท่าของด้านกว้าง
ชุดที่ 1 อย่างเดียว: สี่เหลี่ยม 5 × 10 และ 7 × 8 มีความยาวรอบรูป 30 เท่ากัน แต่พื้นที่ 50 กับ 56 ไม่เท่ากัน จึงไม่พอ
ชุดที่ 2 อย่างเดียว: รู้แค่รูปร่าง ไม่รู้ขนาด จึงไม่พอ
รวมกัน: ให้ด้านกว้าง w จะได้ \(2(2w + w) = 30\) ดังนั้น w = 5 ด้านยาว 10 พื้นที่ 50 ตารางเซนติเมตร
สรุป ต้องใช้ข้อมูลทั้งสองชุดร่วมกัน

4) โจทย์ปัญหา: ร้อยละ อัตราส่วน ความเร็ว และงาน

เรื่องหลักที่ต้องจำ
ลดราคาซ้อนลด a% แล้วลดอีก b% จากราคาที่ลดแล้ว เหลือ \((1-\frac{a}{100})(1-\frac{b}{100})\) ของราคาเดิม ไม่ใช่ลด a + b เปอร์เซ็นต์
อัตราส่วนชาย : หญิง = 2 : 3 แปลว่าหญิงเป็น \(\frac{3}{5}\) ของทั้งหมด
ความเร็วเฉลี่ยระยะทางรวม ÷ เวลารวม ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของความเร็วสองค่า
งานร่วมกันคนแรกทำเสร็จใน a วัน คนที่สองใน b วัน ทำพร้อมกันได้วันละ \(\frac{1}{a}+\frac{1}{b}\) ของงาน
ค่าเฉลี่ยผลรวม = ค่าเฉลี่ย × จำนวน
ตัวอย่าง 1 ต้นทาสีรั้วคนเดียวเสร็จใน 6 วัน ปลาทาคนเดียวเสร็จใน 3 วัน ถ้าช่วยกันทาจะเสร็จในกี่วัน
งานที่ทำได้ต่อวันเมื่อช่วยกัน = \(\frac{1}{6}+\frac{1}{3}=\frac{1}{2}\) ของงาน จึงเสร็จใน 2 วัน
ตัวอย่าง 2 นักเรียน 5 คนมีคะแนนเฉลี่ย 70 คะแนน เมื่อเพิ่มนักเรียนอีก 1 คนที่ได้ 88 คะแนน ค่าเฉลี่ยใหม่เป็นเท่าใด
ผลรวมเดิม = 5 × 70 = 350 ผลรวมใหม่ = 350 + 88 = 438 ค่าเฉลี่ยใหม่ = 438 ÷ 6 = 73 คะแนน

เมื่อตั้งสมการแล้วรู้สึกว่ายาว ให้ลองนำตัวเลือกไปแทนในโจทย์ทีละตัว เริ่มจากค่ากลาง ๆ ก่อน ถ้าค่าที่ได้มากไปหรือน้อยไป จะรู้ทันทีว่าควรลองตัวเลือกที่มากขึ้นหรือน้อยลง วิธีนี้มักเร็วกว่าการแก้สมการเต็มรูปแบบ

สรุปสั้น ๆ

  • หากฎอนุกรมตามลำดับ: ผลต่าง ผลต่างชั้นที่สอง การคูณ แยกสองชุด แล้วจึงกฎพิเศษ
  • การเปรียบเทียบเชิงปริมาณไม่จำเป็นต้องคำนวณค่าแน่นอน ขอแค่รู้ว่าค่าใดมากกว่า
  • ถ้ามีตัวแปร ให้ลองแทนหลายค่า ถ้าผลการเทียบเปลี่ยน แปลว่าข้อมูลไม่เพียงพอ
  • ความเพียงพอของข้อมูล ตรวจชุดที่ 1 อย่างเดียว ชุดที่ 2 อย่างเดียว แล้วจึงรวมกัน
  • ลดราคาซ้อนให้คูณส่วนที่เหลือ ไม่ใช่นำเปอร์เซ็นต์มาบวกกัน
  • อัตราเร็วเฉลี่ยคือระยะทางรวมหารด้วยเวลารวม
PDF
ดาวน์โหลดใบงาน TGAT2 การคิดอย่างมีเหตุผลสรุปเนื้อหา แบบฝึกหัด และเฉลยท้ายเล่ม พิมพ์แจกในห้องเรียนได้

แบบฝึกหัด กดเลือกคำตอบ แล้วดูเฉลยได้ทันที

1.จำนวนถัดไปของอนุกรม 3, 7, 15, 31, ... คือข้อใด
แต่ละพจน์ได้จากการคูณพจน์ก่อนหน้าด้วย 2 แล้วบวก 1 คือ 3 → 7 → 15 → 31 ดังนั้นพจน์ถัดไปคือ 31 × 2 + 1 = 63 ส่วน 62 คือการคูณ 2 แต่ลืมบวก 1
2.จำนวนถัดไปของอนุกรม 2, 6, 12, 20, 30, ... คือข้อใด
ผลต่างคือ 4, 6, 8, 10 เพิ่มขึ้นทีละ 2 ผลต่างถัดไปจึงเป็น 12 ได้ 30 + 12 = 42 หรือมองว่าพจน์ที่ n คือ n(n + 1) พจน์ที่ 6 คือ 6 × 7 = 42 ส่วน 40 เกิดจากคิดว่าผลต่างคงที่ที่ 10
3.จำนวนถัดไปของอนุกรม 5, 10, 8, 16, 14, 28, ... คือข้อใด
อนุกรมนี้ใช้สองกฎสลับกัน คือคูณ 2 แล้วลบ 2 ได้ 5 → 10 → 8 → 16 → 14 → 28 ขั้นถัดไปเป็นการลบ 2 จึงได้ 26 คนที่ตอบ 56 ใช้กฎคูณ 2 ซ้ำโดยไม่สังเกตว่ากฎสลับกัน
4.เปรียบเทียบปริมาณ A = 25% ของ 80 กับ B = 80% ของ 25 ข้อใดถูกต้อง
25% ของ 80 คือ 20 และ 80% ของ 25 ก็คือ 20 เพราะ x% ของ y เท่ากับ y% ของ x เสมอ คนที่ตอบว่า A มากกว่ามักเห็นเลข 80 ใน A แล้วคิดว่าค่ามากกว่า
5.กำหนดให้ x เป็นจำนวนจริงที่มากกว่า 0 เปรียบเทียบ A = \(x^2\) กับ B = x ข้อใดถูกต้อง
ถ้า x = 2 จะได้ A = 4 มากกว่า B = 2 แต่ถ้า x = 0.5 จะได้ A = 0.25 น้อยกว่า B = 0.5 และถ้า x = 1 ทั้งสองค่าเท่ากัน ผลการเทียบเปลี่ยนตาม x จึงสรุปแน่นอนไม่ได้
6.เปรียบเทียบปริมาณ A = \(\sqrt{50}\) กับ B = 7 ข้อใดถูกต้อง
7 เท่ากับ \(\sqrt{49}\) และ 50 มากกว่า 49 ดังนั้น \(\sqrt{50}\) มากกว่า 7 (ประมาณ 7.07) ไม่จำเป็นต้องถอดรากให้ละเอียด แค่เทียบจำนวนใต้เครื่องหมายรากก็พอ
7.ต้องการทราบอายุปัจจุบันของพ่อ ข้อมูลชุดที่ 1 พ่ออายุมากกว่าลูก 28 ปี ข้อมูลชุดที่ 2 อีก 4 ปีข้างหน้า อายุของพ่อจะเป็น 3 เท่าของอายุลูก ข้อใดถูกต้อง
ชุดที่ 1 บอกแค่ผลต่างอายุ ชุดที่ 2 บอกแค่ความสัมพันธ์ในอนาคต แยกกันจึงไม่พอ เมื่อรวมกัน ให้ลูกอายุ x ปี จะได้ x + 28 + 4 = 3(x + 4) แก้ได้ x = 10 พ่อจึงอายุ 38 ปี
8.x เป็นจำนวนเต็ม ต้องการทราบว่า x เป็นจำนวนคู่หรือไม่ ข้อมูลชุดที่ 1 3x เป็นจำนวนคู่ ข้อมูลชุดที่ 2 x + 1 เป็นจำนวนคี่ ข้อใดถูกต้อง
ถ้า 3x เป็นจำนวนคู่ x ต้องเป็นจำนวนคู่ เพราะ 3 เป็นจำนวนคี่ และถ้า x + 1 เป็นจำนวนคี่ x ก็ต้องเป็นจำนวนคู่ ข้อมูลแต่ละชุดจึงตอบได้ด้วยตัวเอง คนที่เลือกต้องใช้ทั้งสองชุดมักไม่ได้ตรวจแต่ละชุดแยกกันก่อน
9.ร้านค้าลดราคาสินค้า 20% แล้วลดเพิ่มอีก 10% จากราคาที่ลดแล้ว เท่ากับลดราคาจากราคาเดิมทั้งหมดกี่เปอร์เซ็นต์
ราคาที่เหลือ = 0.8 × 0.9 = 0.72 ของราคาเดิม จึงลดไปทั้งหมด 28% คนที่ตอบ 30% นำ 20 กับ 10 มาบวกกันตรง ๆ ซึ่งผิด เพราะส่วนลดครั้งที่สองคิดจากราคาที่ลดแล้ว
10.ขับรถจากบ้านไปต่างจังหวัดด้วยอัตราเร็ว 60 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และขับกลับทางเดิมด้วยอัตราเร็ว 40 กิโลเมตรต่อชั่วโมง อัตราเร็วเฉลี่ยตลอดการเดินทางไปและกลับเป็นเท่าใด
สมมุติระยะทางเที่ยวละ 120 กิโลเมตร ขาไปใช้ 2 ชั่วโมง ขากลับใช้ 3 ชั่วโมง ระยะทางรวม 240 กิโลเมตร เวลารวม 5 ชั่วโมง อัตราเร็วเฉลี่ย = 240 ÷ 5 = 48 คนที่ตอบ 50 หาค่าเฉลี่ยของ 60 กับ 40 ตรง ๆ ซึ่งผิด เพราะขากลับใช้เวลานานกว่า